آموزش تابلو برق

مقدمه
رشته تابلوسازی رشته ای ترکیبی می باشد. تابلوی برق در حقیقت یک محفظه
می باشد که تجهیزات الکتریکی را در بر می گیرد و البته تابلو ها می توانند در
بر گیرنده تجهیزات پنیوماتیک نیز باشند مانند شیر های برقی ، کمپرسور و ….
به طور کلی لازم به ذکر است که جهت فراگیری فنون مربوط به تابلوهای برق
نیاز به فراگیری چندین آیتم اصلی می باشد که در ذیل به اختصار عنوان می
کنم : 1- اصول کلی و استانداردهای مربوط به تابلو های برق و محفظه های
و درجه بندی جداسازی محفظه ها IP الکتریکی مانند درجه حفاظتی
و مقابله با عوامل جوی و … 2- اصول تخصصی در مورد Segregation
تابلو های برق ، مقادیر نامی مانند ولتاژ و جریان نامی و..
-3 آشنایی با تجهیزات الکتریکی و عملکرد آنها و نحوه انتخاب صحیح آنها
-4 آشنایی با تاسیسات الکتریکی وآُشنا با محاسبات مربوطه
-5 آشنایی با دروسی مانند رله و حفاظت سیستم ها–طرح پست الکتریکی و …
-6 آشنایی با طراحی مدارات فرمان و کنترل و لاجیک
جهت فراگیری هر یک از فنون یاد شده لازم است به صورت جداگانه اقدام به
فراگیری نمود. البته وقتی تنها در مورد تابلو های برق صحبت به میان می آید

آیتم های یک و دو فوق الذکر بسیار پررنگ تر می باشند. البته در حرفه تابلو
سازی علوم مهم دیگری نیز نقش دارد که از نام بردن کلیه آنها صرف نظر می
کنم مانند علم ارگونومی و ….. به صورت کلی در مورد تابلو های برق اصول
کلی و استاندارد و همچنین تعاریف کلی وجود دارد و بسیار حائز اهمیت است
مثلا نوع تابلو از نظر ساختمان آنها به عنوان مثال تابلوهای ایستاده – دیواری –
میزی – رک و … و هر یک از آنها ساختمان منحصر به فردی دارند و کاربرد آنها
نیز متفاوت است. همین جا لازم است به این نکته اشاره کنم که تشریح کلیه
مسائل مربوط به تابلو های برق در این وبلاگ غیر عملی است ولی با توجه به
تقاضای بسیار دوستانم در پست های بعدی مطالبی را به اختصار بیان خواهم
کرد و دوستان علاقه مند با توجه به راهنمایی های من می توانند در این زمینه
تحقیق کنند واطلاعات لازم را بدست آورند و البته می توانند سوالات تخصصی
خود را در کامنت ها عنوان کنند و من نیز در صورت امکان راهنمایی خواهم کرد.
در این راستا قصد دارم نرم افزار ها و جزوات و لینک های مربوطه را نیز معرفی

تعاریف اولیه تابلو
تابلوهای برق
انواع تابلوها :تابلوی ایستاده قابل دسترسی از جلو- سلولی-تمام بسته دیواری
که خود این تابلو ها می توانند اصلی- نیمه اصلی و فرعی باشند.
تابلوی اصلی: در پست برق و بطرف فشار ضعیف ترانس متصل است.
تابلوی نیمه اصلی : این گونه تابلو ها ی برق بلوک ساختمانی یا قسمت
مستقلی از مجموعه را توزیع و ازتابلوی اصلی تغذیه می شود .
تابلوی فرعی: برای توزیع و کنترل سیستم برق خاصی مانند موتور خانه –
روشنایی و غیره به کار می رود و از تابلوی اصلی تغذیه می شود.
معمولاً تابلو های موتور خانه از نوع ایستاده و بقیه تابلوها از نوع توکار تمام
بسته می باشد (در این ساختمان تماماً به این شکل می باشد)در این ساختمان
لیستی تهیه شده که شامل قطعات مکانیکی و الکتریکی داخلی تابلو می باشد.
این لیست شامل ضخامت ورق – فریم تابلو – روبند- نوع رنگ کاری – جانقشه
ای- یرق آلات- نوع تابلو(یک درب- دو درب – نرمال – اضطراری) اسم شرکت

سازنده تابلو – اسم تابلو – چراغ سیگنال (رنگ- تعداد- وات – نوع لامپ – فیوز)
مشخصات فیوزهای داخل تابلو به علاوه پایه فیوز – کلید مینیاتوری (تکفاز – سه
فاز- ولتاژ قابل تحمل )رله- کنتاکتور –کلید گردان (با مشخصات کامل )
مشخصات ترمینال – مشخصات شین فاز – نول- مقره های پشت شین – نوع
سیم کشی داخلی تابلو – نوع سیم کشی خط به تابلو – طریقه انتقال سیم در
تابلو(ترانکینگ- استفاده از کمربند) استفاده از سیم یک تکه در تابلو – شماره
گذاری خطوط روی ترمینال –استفاده از کابلشو . تمام این عناوین با مشخصات
کامل می باشد .وجود این مشخصات باعث عمر بیشتر تابلو- خطر کمتر و
تعویض آسانتر می شود.
* وجود سیم ارت در تابلوی برق ضروری و با رنگ سبز می باشد .
به تر تیب با رنگ زرد- قرمز- آبی – سیم نول با رنگ سیاه R -S – T * خطوط
می باشد.
START- * در بعضی از تابلو ها روی درب تابلو ها یک سری کلید وجود دارد
یا یک کلید گردان که برای روشن و خاموش کردن روشنایی و یا موتور STOP
به کار می رود.
* برای تابلو ها دو نوع نقشه می کشند :

1 – رایزر دیاگرام که مکان تابلو در آن قید شده است .

نقشه داخل تابلو (که خطوط – فیوز و کلیدها در آن کشیده شده است)
نکات مربوط به رعایت مسائل ایمنی بر اساس نشریه سازمان برنامه و بودجه و
یا 110 می باشد.
* شین ها با رنگ نسوز رنگ آمیزی می شود.
* کلید ورودی باید خودکار باشد. در مواردی که از کلید و فیوز جداگانه استفاده
شود کلید باید قبل از فیوز نصب شود . بطوریکه با خاموش کردن کلید , فیوز
نیز قطع شود. کلید اصلی حتی الامکان گردان باشد و از فیوز فشنگی استفاده
شود.
* سیم کشی داخلی تابلو با سیم مسی تک لا با عایق حداقل 1000 ولت با
مقطع مناسب انجام شود.
* ارتفاع بالاترین دسته کلید تابلو 175 سانتیمتر بیشتر نباشد و همچنین
قسمت میانی از سطح زمین 160 سانتیمتر باشد.
2 / 1 برای روشنایی با کلید مینیاتوری 10 آمپر و سیم 5 / * استفاده از سیم 5
برای پریزبا کلید مینیاتوری 16 آمپر می باشد.
* محاسبه کابل از طریق سطع مقطع انجام می گیرد.
بقیه تابلوها از نوع توکار تمام بسته می باشد

در قسمت زیر لیستی تهیه شده که شامل قطعات مکانیکی و الکتریکی داخلی
تابلو می باشد.این لیست شامل:
ضخامت ورق – فریم تابلو – روبند- نوع رنگ کاری – جانقشه ای- یرق آلات- نوع
تابلو(یک درب- دو درب – نرمال – اضطراری) اسم شرکت سازنده تابلو – اسم
تابلو – چراغ سیگنال (رنگ – تعداد- وات – نوع لامپ – فیوز ) مشخصات
فیوزهای داخل تابلو بعلاوه پایه فیوز – کلید مینیاتوری (تکفاز – سه فاز- ولتاژ
قابل تحمل )رله- کنتاکتور –کلید گردان (با مشخصات کامل ) مشخصات ترمینال
– مشخصات شین فاز – نول- مقره های پشت شین – نوع سیم کشی داخلی
تابلو- نوع سیم کشی خط به تابلو – طریقه انتقال سیم در تابلو(ترانکینگ-
استفاده از کمربند) استفاده از سیم یک تکه در تابلو – شماره گذاری خطوط روی
ترمینال –استفاده از کابلشومی باشد. تمام این عناوین کامل می باشد .وجود
این مشخصات باعث عمر بیشتر تابلو، خطر کمتر و تعویض آسانترآن می شود.
انواع تابلوها :
تقسیم بندی نوع اول :
الف) تابلوی ایستاده قابل دسترسی از جلو
ب) سلولی

پ) تمام بسته دیواری که خود این تابلو ها می توانند اصلی- نیمه اصلی و
فرعی باشند.
تقسیم بندی نوع دوم :
تابلوی اصلی: در پست برق و بطرف فشار ضعیف ترانس متصل است.
تابلوی نیمه اصلی: اینگونه تابلو ها ی برق بلوک ساختمانی یا قسمت مستقلی از
مجموعه را توزیع و ازتابلوی اصلی تغذیه می شود.
تابلوی فرعی: برای توزیع و کنترل سیستم برق خاصی مانند موتور خانه –
روشنایی و غیره به کار می رود و از تابلوی اصلی تغذیه می شود.
معمولاً تابلو های موتور خانه از نوع ایستاده و ….
خصوصیات تابلوها
1. رنج ولتاژ تابلوها :
380 و 400 و 660 و 1000 و 2500 و 3300 و 36000 و 7500 و 12000 و 175000 و
24000 و 52000 و 72000 و 100000 و 132000 و 145000 و 420000 و
765000 ولت می باشد .
: UL -2 ولتاژ سطح عایقی
الف: ولتاژ قابل تحمل ضربه ای برای صاعقه

ب: ولتاژ قابل تحمل به مدت یک دقیقه
-3 فرکانس نامی
-4 جریان نامی :
جریان موثری که از آن وسیله میتواند در دما و فشار معین عبور کند
بطودائمی و صدمه ای به آن نرسد و مقادیر استاندارد جریان نامی عبارتند از:
-400-350 -250-200-160-125 -100-80 -63-50-40 -32-25-16
5000 -4000 -3150 -2500-200 -1600-1250-1000-800-630 -500
6300
-5 افزایش درجه حرارت :
دمای محیط نباید از 40 درجه بالاتر رود
( ICW) -6 جریان قابل تحمل کوتاه مدت
جریانی که از یک کلید عبور کند برای مدت معین بدون اینکه آن دستگاه و کلید
صدمه ای ببیند.
( Icu ) -7 جریان نامی قطع اتصال کوتاه
-8 جریان نامی وصل اتصال کوتاه :
2 برابر جریان نامی می باشد . / معمولاً 5
-9 ولتاژ تغذیه نامی کنتاکتها و مدارات کمکی

و 48 و 60 و 110 و 125 و 220 و 250
Ip -10 درجه حرارت مکانیکی
عدد اول حفاظت در مقابل اجسام و عدد دوم حفاظت در مقابل مایعات.
*+*+*+*+*+*+*+*+*+*
1. برای ساخت تابلو ابتدا باید قسمت های فیزیکی تابلو را آماده کرد و سپس
به مراحل بعدی نظیر مدارات فرمان پرداخت:
ابتدا قاب تابلو را درست کرد که در کارگاه های کوچک قاب را به صورت آماده
تهیه کرده در کارگاه الکتروصنعت قاب تابلو توسط خود تکنسین های کارگاه
1 تا 2 متر طول و / ساخته می شود. عموماً برای تابلوهای دیماند در ابعاد 80
عرض متغیر بین 50 سانتیمتر و بالاتر بر حسب شرایط متغیر می شود.
بعد از تهیه قاب عملیات رنگ زدن توسط پمپ سیستوله انجام می شود. در
تابلوی دیماند برق بر روی 2 شین نسبتاً حجیم می آید و از آن شین ها انشعاب
می گیریم. باید توجه شود که شین ها توسط 2 مقره از سطح بدنه فلزی تابلو
می گیریم. S وT وR جدا ی باشد و سپس 3 انشعاب
عملاً قطع و وصل برق به وسیله S و R پس انتقال برق به وسیله شین های
کلیدهای اتوماتیک انجام می گیرد. 3 خازن در زیر تابلو جاسازی شده است و
عمدتاً 2 دلیل یکی به دلیل بهبود ضریب قدرت و دیگر به دلیل کاهش سطح بار
– ولتاژ برای هر خازن فیوزی جداگانه در نظر می گیریم علت این کار به این دلیل